Living Labs

Het speelveld waarop ik mij momenteel met name beweeg is dat van het Living Labs, zoals bij het Urban Living Lab in Breda. Een rijke leeromgeving, een uitstekende plek om te experimenteren, te leren, te creëren waar we samen met onderwijsinstellingen, inwoners, ondernemers en organisaties een bijdrage willen leveren aan een duurzame, inclusieve, mensgerichte stadssamenleving waarbij de mensen zich betrokken voelen bij de stad en bijdragen aan het oplossen van lokale maatschappelijke en sociale vraagstukken. 

Boundary crossing

Elke speler heeft zijn eigen systeem. Hogescholen, bedrijven, overheid en burgers zijn vier entiteiten met elk hun eigen systeem, doelen, werkwijzen, middelen en community. Bakker (2016) spreekt over boundary crossing waarbij verschillende systemen een manier vinden om samen aan een gedeeld probleem of doel samen te werken. Volgens Engestrőm (2001) is grensoverschrijdende samenwerking een proces met veel leer-en ontwikkelpotentieel voor de verschillende systemen. Dat vraagt om structurele en intensieve samenwerking in de regio en om verbindingen tussen regionale private en publieke partners. Boundary crossing zou leiden tot innovatie, nieuwe concepten en culturen, tot nieuwe perspectieven en tot vernieuwing van gehele beroepen (Akkerman & Bakker, 2011).

Schermafbeelding 2021-12-31 om 11.49.44

Learning Community

Er bestaat geen blauwdruk voor een learning community. Het concept is een inspirerend en enthousiasmerend denkmodel met de wens om bestaande en nieuwe leer-werkomgevingen tot hogere effectiviteit te brengen (Knol, 2019)

“Een learning community is een groep van studenten, docenten (onderwijssysteem), professionals uit het werkveld (werksysteem), ambtenaren vanuit gemeente of provincie (overheidssysteem) en burgers (gebruikers) die gezamenlijk in co-creatie werken aan het oplossen van een gemeenschappelijke onderzoeksvraag of een gemeenschappelijk probleem (shared object).”
Marcel Kesselring

“Een veerkrachtige samenleving is een samenleving die anticipeert op toekomstige uitdagingen en met haar evenwichtige economie op de lange termijn goed is voor mens en natuur.” (https://www.detransitiemotor.nl/tienpaden/)

Maar hoe gaan we versnellen naar een ecologisch duurzame en sociaal rechtvaardige samenleving? Living Labs worden gezien als een belangrijk instrument voor transities, maar hoe zet je ze op? of hoe bouw je ze uit om impact te vergroten? Living labs zijn lokale/regionale levensechte experimenteerruimtes waarbinnen onderwijs/onderzoek, overheid, bedrijven en burgers in co-creatie experimenteren, leren, testen en ontwikkelen voor verduurzaming van de samenleving. 

Een ingewikkeld co-creatie proces waar ik al een paar jaar mijn tanden in zet bij Urban Living Lab Breda maar ook bij Kenniscentrum Mission Zero. Verschillende labs, verschillende fasen, andere opzet maar vaak zelfde issues…

Wat is het programma? Is er een programma? Hoe brengen we de spelers op het co-creatie speelveld? Hoe sluit het aan bij bestaande programma’s of initiatieven? Hoe verleiden we ze? Hoe zorgen we ervoor dat ze dezelfde taal spreken? Hoe nemen we besturen/directies mee? Hoe houden we een onafhankelijke positie?

Kortom, een living lab roept veel vragen op….

Werken in een living lab is: doen, leren, aanpassen, doorontwikkelen…… samen puzzlen, samen (onder)zoeken, samen bouwen. I love it!

Fijn om op reis te zijn met boundary crossers, verbindingsofficieren, stadsmakers, ambassadeurs!


MASTERSCRIPTIE: SAMEN DE TOEKOMST VAN DE STAD CREËREN
Wat stimuleert of belemmert succesvolle co-creatie via een quadruple helix learning community?
(Marcel Kesselring, 2020)

Uit mijn onderzoek kan geconcludeerd worden dat er geen gouden formule is voor co-creatie in een quadruple helix learning community (QHLC). Er zijn negen stimulerende/belemmerende factoren geïdentificeerd als goed vertrekpunt voor elke living lab. Deze negen factoren (waardecreatie, kwaliteit van de dialoog, faciliteiten, locatie, samenwerking met lagen, persoonlijk contact, governance, veranderbereidheid en diversiteit) vormen het raamwerk voor succesvolle co-creatie in quadruple helix learning communities, ofwel creëren van nieuwe waarde voor alle spelers in de vorm van een product, dienst of proces. Governance en waardecreatie zijn de factoren voor succesvolle co-creatie die de meeste aandacht vragen bij ontwikkeling van een QHLC. Succesvolle co-creatie kan leiden naar nieuwe waarde voor alle spelers, mits er een probleemeigenaar, gebruiker en uitvoerders aanwezig zijn (productgericht). Voor procesgerichte co-creatie is het van belang dat er wordt nagedacht over waarde voor alle spelers. Deze waarde hoeft niet uitgedrukt te worden in geld, maar kan ook uitgedrukt worden in maatschappelijke impact.

Click hier voor het volledige onderzoek (Marcel Kesselring)


  • Akkerman, S.F. & A. Bakker (2011). Boundary crossing and boundary objects. Review of Educational Research, 81, 132-169.
  • Bakker, A., Zitter, I., Beausaert, S. & De Bruijn, E. (2016). Tussen opleiding en beroepspraktijk: Het potentieel van boundary crossing. Assen: Koninklijke Van Gorcum BV.

  • Engeström, Y. (2001). Expansive learning at work: towards an activity theoretical reconceptualisation. Journal of Education and Work.
  • Kesselring, M. (2018). Learning Communities in het communicatievakgebied. Van containerbegrip naar ontwerp. Master Management & Innovation NCOI.
  • Knol, E. & Velzing, E-J. (2019). Learning communities voor MMIP’s: een schakel voor versnelling en opschaling. Study commissioned by the Dutch Topsector Energy and Netherlands Enterprise Agency RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland).

 

Marcel Kesselring is één van de kwartiermakers van het Urban Living Lab. Het wat?! Het Urban. Living. Lab. Dat dus…. Het ULL is gevestigd op het terrein van De Koepel en is dé plek waar ondernemers, overheid, onderwijs én bewoners samen komen om maatschappelijke uitdagingen in de stad op te pakken, zoals leefbaarheid en gezondheid. Steeds meer organisaties sluiten zich hierbij aan. Ambitie is dat op deze manier een gezamenlijke onderzoeksagenda voor de hele stad gaat ontstaan. Meer verantwoordelijkheid leggen bij de jeugd vindt hij superbelangrijk. Met Marcel erbij moet het goedkomen. Hij is een expert in niks, maar heeft een enorme drive om nieuwe manieren te vinden voor de uitdagingen van deze tijd. Die drive neemt hij mee vanuit het Rotterdamse, waar hij een indrukwekkend divers cv heeft opgebouwd. En deelname aan marathons bevestigen dat hij het nodige uithoudingsvermogen heeft!

Neem gerust contact op voor meer informatie!